Warmtepomp COP vs SCOP: wat zeggen de cijfers écht?

Warmtepomp-fabrikanten noteren trots "COP 4,8" in brochures. Wat ze niet altijd vertellen: dat is gemeten onder perfecte omstandigheden die jij bijna nooit hebt. Hier is de realistische uitleg.

COP (Coefficient of Performance)

Verhouding tussen warmteoutput en elektrische input op één specifiek moment:

COP = Warmte uitgegeven (kW) / Elektriciteit ingenomen (kW)

Een COP van 4 betekent: 1 kWh stroom levert 4 kWh warmte.

Het probleem met brochure-COP

Brochures tonen meestal COP bij A7/W35:

• A7: buitentemperatuur +7 °C
• W35: aanvoerwater 35 °C

Dit is een gematigde testconditie. Perfect voor marketing, zelden de werkelijkheid.

SCOP (Seasonal COP)

SCOP is een jaargemiddelde van de COP over alle buitentemperaturen en gebruiksprofielen. EU-standaard: EN 14825.

SCOP wordt berekend over zone-tempraturen:

• Zone W (warm, gem 9,5 °C): Zuid-Europa
• Zone A (average, gem 2,4 °C): Midden-Europa
• Zone C (cold, gem -1,2 °C): Scandinavië

Voor België/Nederland: zone A is standaard. Brochures tonen echter vaak zone W.

Typische SCOP-waarden (zone A, W35)

Waarom echte SCOP lager ligt

Vijf factoren die brochure-cijfers niet meenemen:

1. Ontdooicyclus (defrost)

Bij buitentemperatuur onder 5 °C vriest condensor. Warmtepomp moet periodiek ontdooien (warme gas omkeren). Dit kost 5–8 % energie.

2. Cycling verlies

Bij mild weer (10–15 °C) draait warmtepomp vaak korte cycli. Opstart-inefficiëntie kost 3–5 %.

3. Aanvoertemperatuur hoger dan test

In praktijk vaak 40–45 °C aanvoer i.p.v. test-35 °C. COP daalt 12 % per 10 °C hoger.

4. Warmwater-productie

Legionella-preventie vraagt 60 °C wekelijks. COP voor 60 °C is ~2,2 — trekt jaargemiddelde omlaag.

5. Buitenunit installatie

Onvoldoende luchtdoorstroming, of recirculatie van koude uitgeblazen lucht = lagere COP.

Hoe je eigen SCOP meten

Als je warmtepomp monitoring heeft:

Werkelijke SCOP = Geleverde warmte (kWh) / Verbruikte elektriciteit (kWh)

Monitor dit over 1 jaar. Moderne warmtepompen (Daikin, Viessmann, Bosch post-2022) geven deze data via app.

Minder dan SCOP 3,2? Iets is niet optimaal:

• Check aanvoertemperatuur (vaak te hoog ingesteld)
• Check stooklijn-instelling
• Check of buffer-vat te groot is (verliezen)
• Check buitenunit-plaatsing

Gasketel-equivalent

Om te vergelijken met gas:

Gas COP equivalent = 0,95 (moderne HR-ketel, warmte uit 1 kWh gas)

Dus een warmtepomp met SCOP 3,5 is 3,7× efficiënter dan gas. Maar elektriciteit kost 3–4× meer per kWh dan gas in 2026, dus netto is het een gelijkspel in variabele kost. Het voordeel zit in:

1. Geen gasaansluiting-abonnement (€220/jaar) 2. EV-compatibility groei (gas verliest relevantie) 3. Zonne-panelen compensatie (warmtepomp-gebruik kan 's middags) 4. Klimaat-impact (geen directe CO₂)

Wat je moet onthouden

• Brochure-COP is marketing, realistisch 10-15 % lager
• SCOP is betrouwbaarder, check zone-conditie (A voor België)
• Werkelijke SCOP meten via monitoring na 1 jaar
• Onder SCOP 3,0: installateur moet bijstellen, je bent aan het verliezen

TEP rekent standaard met SCOP 3,6 voor lucht-water en SCOP 4,2 voor grond-water in onze offertes. Dat is lager dan de brochure maar realistischer dan wat je in de meeste prijsvergelijkingen ziet.